تاثیر رویشگاه، قطر ریشه و نوع بافت بر میزان برخی مواد ثانویه شیرین‌بیان در خراسان رضوی (قوچان)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منایع طبیعی گرگان

2 دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد گیاهان زینتی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

چکیده

شیرین بیان به دلیل داشتن ترکیبات ثانویه و اسید گلیسیریزیک طبیعی، مورد استفاده صنایع داروسازی است. به همین منظور طرحی با آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در شهرستان قوچان در دو ارتفاع (1252 و 1722 متری از سطح دریا به ترتیب روستای اتر آباد و نوروزی) و سه قطر (کمتر از یک، یک تا دو و بیشتر از دو سانتی‌متر) و دو اندام (پوست و چوب ریشه) انجام گردید. در این آزمایش مقدار وزن‌تر، وزن خشک، فنل کل، فلاونوئید کل و خواص آنتی اکسیدانی ریشه شیرین‌بیان با دستگاه اسپکتروفتومتر و میزان گلیسیریزین با دستگاه HPLC اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد ارتفاع و قطر ریشه بر کلیه صفات مورد بررسی در سطح یک درصد اثر معنی‌دار داشته است، به‌طوری‌که که بیشترین میزان وزن‌تر و خشک (به ترتیب 09/109، 157/74 گرم) مربوط به ارتفاع بالا (1722 متری) در پوست ریشه به قطر کمتر 2-1 سانتی‌متر بدست آمد. بیشترین میزان فنل (07/11 میلی‌گرم در گرم وزن خشک) مربوط به ارتفاع 1252 متر از سطح دریا در پوست ریشه به قطر بیشتر از دو سانتی‌متر و کمترین آن(09/3 میلی گرم بر گرم وزن خشک) ارتفاع 1722 متر از سطح دریا در پوست ریشه به قطر 2-1 سانتی‌متر اندازه‌گیری شد. همچنین بیشترین میزان فلاونوئید کل (856/0 میلی‌گرم در گرم وزن خشک ریشه) درارتفاع 1252 در پوست ریشه به قطر کمتر از یک سانتی‌متر بدست آمد. بیشترین میزان گلیسیریزین (68/0 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) در چوب ریشه به قطر کمتر از یک سانتی‌متر در ارتفاع بالاو کمترین میزان آن (37/0 میلی گرم بر گرم وزن خشک) در پوست ریشه کمتر از یک سانتی‌متر قطر در ارتفاع پایین مشاهده شد. بیشترین خواص آنتی‌اکسیدانی (55/94 درصد رادیکال آزاد) نیز در پوست ریشه به قطر بیش از 2 سانتی‌متر در ارتفاع بالا مشاهده گردید.

کلیدواژه‌ها